Julia Doszna to pieśniarka, nauczycielka, strażniczka tradycji łemkowskiej. Urodzona w Bielance w Beskidzie Niskim, od najmłodszych lat chłonęła kulturę swoich przodków – pieśni, mowę, obyczaje – które stały się fundamentem jej tożsamości i artystycznej drogi. Muzyka, jak mówi sama artystka, towarzyszyła jej od dziecka, będąc formą modlitwy, wyrażenia emocji i pamięci o Łemkowszczyźnie – ziemi przodków.

Julia Doszna (rok 1987) zdj. z lemko.org 

Wrażliwość Julii Doszny ukształtowało surowe dzieciństwo spędzone w Bielance – w świecie ciężkiej pracy na roli, gdzie śpiew i wsłuchiwanie się w naturę były sposobem na ukojenie zmęczenia i wyrażenie marzeń o innym życiu. Od wczesnych lat czuła, że jej powołaniem jest coś więcej niż codzienna harówka – pragnęła tańczyć, tworzyć, śpiewać. Dorastając w środowisku, gdzie indywidualne aspiracje często tłumiono, Julia musiała zmagać się nie tylko z trudną rzeczywistością powojenną, ale także z dziedzictwem historycznych krzywd. Choć jej rodzina ocalała przed wysiedleniami dzięki mieszanym małżeństwom, tragiczna historia Łemków – przesiedlenia, zniszczone wsie, zagubione dziedzictwo – głęboko naznaczyła jej tożsamość i wrażliwość. 

Julia Doszna. Gliwice 1985 r., zdj. z lemko.org

Tęsknota i smutek, będące śladami utraconej Łemkowszczyzny, przenikają jej twórczość. Doszna śpiewa zawsze po łemkowsku, wierna językowi i kulturze swoich przodków, rozmawia też po łemkowsku ze swoimi dziećmi, mimo że spotyka się to czasem z niezrozumieniem. Jej muzyka, choć czerpie z dawnych pieśni miłosnych i rytmów czardasza, niesie głębokie emocje – rzewność, melancholię, poczucie straty i nadziei. Śpiewa białym głosem, pełnym przeciągnięć i zawodzeń, który porusza serca nie tylko Łemków. Słuchacze często dziękują jej za to, że poprzez pieśń pomaga im oczyścić emocje i odnaleźć wewnętrzny spokój. Choć Julia Doszna nie posiada formalnego wykształcenia muzycznego, jej autentyczność i duchowość sprawiły, że występuje na scenach w Polsce i za granicą, stając się ambasadorką łemkowskiej kultury i pamięci o bolesnych losach swojego ludu.

Karierę muzyczną rozpoczęła w zespole „Łemkowyna”, jednak z czasem zdecydowała się na działalność solową, aby wierniej oddawać ducha tradycyjnych pieśni. Jej repertuar obejmuje głównie utwory łemkowskie, wykonywane w języku przodków, bez zbędnych aranżacji, aby zachować ich autentyczność i emocjonalną głębię. Doszna postrzega śpiew jako naturalną kontynuację dawnego życia Łemków, nie jako materiał do widowiska, ale jako osobisty akt pamięci i modlitwy.

Wizyta Julii Doszny w ELEOSPrawosławny Ośrodek MiłosierdziaDiecezji Przemysko-Gorlickiej, zdj. z https://eleos.gladyszow.org/spotkanie-z-julia-doszna/

Swoje powołanie artystyczne łączy z misją edukacyjną. W Łosiu założyła dziecięco-młodzieżowy zespół „Wereteno”, w którym przekazuje najmłodszym znajomość języka łemkowskiego, pieśni i zwyczajów. Jej praca z dziećmi i młodzieżą jest nie tylko nauczaniem techniki śpiewu, ale i wychowaniem w duchu szacunku do korzeni.

Julia Doszna podkreśla, że nie interesuje jej folklor traktowany w sposób komercyjny. Opowiada się za kultywowaniem tradycji w jej najczystszej postaci – takiej, jaka istniała w życiu codziennym Łemków przed wysiedleniami i wynarodowieniem. Dla niej kultura łemkowska to nie zamknięty rozdział historii, lecz żywe doświadczenie, które wciąż odgrywa kluczową rolę w jej życiu.

Fot. Press

Dzięki swojej twórczości i pracy wychowawczej stała się ważnym ogniwem w procesie zachowywania i ożywiania łemkowskiego dziedzictwa w Polsce. Jej śpiew, pełen melancholii, tęsknoty i duchowego piękna, buduje mosty między przeszłością a teraźniejszością, przypominając o bogactwie i głębi małych narodów i kultur.

Materiały audiowizualne:

-J. Doszna - Tam na Lemkowyni (z YouTube Aleksandra Gawlik)https://www.youtube.com/watch?list=PLCE1B81E0620B9012&embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Ffundacjamemo.pl%2F&source_ve_path=Mjg2NjQsMTY0NTAz&v=dhoYWQmojAo&feature=youtu.be [data dostępu: 28.04.25]

Bibliografia:

obraz wyróżniony: Foto: Iwona El Tanbouli-Jabłońska

-http://lemkowyna.eu/index.php/julia-doszna/ [data dostępu: 28.04.25]

-https://kultura-regionow.pl/uczestnik/julia-doszna [data dostępu: 28.04.25]

-https://www.lemko.pl/czytelnia/%C5%82emkowszczyzna-pozosta%C5%82a-w-moim-sercu-m%C3%B3wi-julia-doszna/ [data dostępu: 28.04.25]

-https://www.national-geographic.pl/ludzie/brzmienie-smutku-opowiesc-o-lemkini/ [data dostępu: 28.04.25]