Pan Lear, tekst: Edward Lear, projekt: Anna Kaszuba-Dębska
Pan Lear, tekst: Edward Lear, projekt: Anna Kaszuba-Dębska
Opracowała Lena Nawrocka
Słysząc „Lear”, większość czytelników pomyśli automatycznie o Szekspirowskim Królu Learze. Natomiast na szczęście literatura jest w stanie pomieścić więcej niż jednego Leara, dlatego dzisiaj uwagę poświęcimy Edwardowi Learowi – angielskiemu, XIX-wiecznemu poecie, który tworzył głównie limeryki oraz poezję nonsensowną. Posługiwanie się nonsensem pozwalało artyście stawiać pewne ogólne pytania nomen omen o szeroko pojętą sensowność – życia oraz bycia w świecie. Interesowała go tożsamość, kreowanie jej, percypowanie samego siebie i otoczenia. Najpopularniejszy zbiór, w którym ukazały się utwory Edwarda Leara, został wydany nakładem Wydawnictwa Dwie Siostry i nosi tytuł Dong, co ma świecący nos i inne wierszyki Pana Leara, w przekładzie Andrzeja Nowickiego, ilustrowany przez Bohdana Butenkę.
.png)
.png)
Pan Lear, odkurzony i zinterpretowany na nowo przez Annę Kaszubę-Dębską, zajmującą się oprawą graficzną nowego wydania tekstu, jest autotematycznym, humorystycznym wierszem, w którym autor sam się z siebie nieco naigrywa. Artystka zdecydowała się użyć jedynie trzech mocnych barw, przełamując czarno-białe ilustracje czerwonymi akcentami – czy to podkreślając litery, słowa, czy dodając je już w samych ilustracjach, jako mniejsze lub większe akcenty. Dzięki temu kontrastowi, ilustracje mają dosyć surowy charakter, są proste, bazujące na grubej, pozornie niedbałej kresce, przypominającej ostro ciosane odbitki linorytu, stemple z wyraźną teksturą. Surowość ilustracji może wydawać się nieprzystająca do treści, ale mimo to dobrze wyważa charakter tekstu, otwierając nowe drogi interpretacyjne. Sam Lear również był rysownikiem, który w swoich pracach najczęściej używał tuszu, ołówka, farb akwarelowych oraz olejnych.
.png)
.png)
Utwory Leara są świetnym materiałem do pracy z dziećmi. Mają charakter wielopoziomowy, a pod typowo dziecięcą konwencją i tropami ukrywają wiele tematów związanych z egzystencją człowieka w świecie, które są aktualne niezależnie od wieku czytelnika. Umożliwiają pogłębienie rozmów o wierszach, dając nawet najmłodszym odbiorcom dostęp do drugiego dna jego poezji. Fundacja Burza Mózgów pracuje za pomocą tej publikacji, organizując rozmaite wydarzenia skierowane do najmłodszych – mimo że nie jest to typowy, czy należący do oczywistych wybór. W ramach projektu Kulturalne Kadry / interdyscyplinarna edukacja kulturalna w działaniu przeprowadziła cykl laboratoriów, w którym jeden z nich poruszał tematykę nawiązującą i inspirowaną twórczością Leara. Uczestnicy wzięli również udział w warsztatach typograficznych, podczas których mogli zapoznać się z technikami projektowania, po czym samodzielnie wykonać ilustrację do wylosowanego przez siebie fragmentu tekstu. Relację ze wspomnianych aktywności można zobaczyć tutaj. Nonsensowność słowa, ale także sztuki plastycznej, nie ogranicza dziecięcej kreatywności, pozwalając im czerpać z całego potencjału ich wyobraźni, łącząc przekaz tekstowy z wizualnym.
.png)
Innymi materiałami stworzonymi przez Fundację Burza Mózgów są typograficzne kostiumy – młodsi uczestnicy mogli wykonać dla siebie kostium oraz maski, na podstawie motywu przypisanego danej grupie dzieci (fotoinstrukcja). Poza wyżej wymienionymi, Fundacja stworzyła również materiały dotyczące typograficznych kukiełek – łącząc przy tym różne dziedziny sztuki, tj. literaturę oraz sztuki plastyczne.Teksty Edwarda Leara niosą za sobą ogromny potencjał kreatywny, ale także dydaktyczny, dlatego Fundacja Burza proponuje co najmniej kilka znakomitych sposób wykorzystania ich w pracy z dziećmi, inspirując i zachęcając do wykorzystywania literatury właśnie w taki sposób – nie obawiając się odrobiny nonsensowności.